Tutaj miejsce na jakiś cytat lub inna krótka informację.

KOZIEROWSKI Stanisław

KOZIEROWSKI ( Dołęga - Kozierowski) Stanisław ( 1874 - 1949), proboszcz w Winnejgórze, kanonik gnieźnieński, profesor Uniwersytetu Poznańskiego.

                Ur. 28 IX 1874 w Trzemeszynie w rodzinie mistrza szewskiego Floriana i Antoniny z Buszkiewiczów. Naukę na poziomie średnim zaczął w Progimnazjum w Trzemieszynie, a kończył maturą w 1896 w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Należał do gimnazjalnego tajnego kółka Tow. Tomasza Zana. Studia teologiczne odbył w Seminarium Duchownym w Poznaniu i w Gnieźnie, przyjmując święcenia  kapłańskie 12 IX 1899. Pracował następnie jako wikariusz we Wronkach, od 1 IV 1901 w Gostyniu i w latach 1903 – 1905 w Ostrzeszowie.  Pewien czas wyjeżdżał do pracy wśród wychodźców w Westfalii i Saksonii. W 1905 został komentarzem parafii w Siemianicach ( dekanat kępiński), a w 1910 otrzymał probostwo w Skórzewie ( dek. bukowski ).  W 1929 przeniósł się  do Winnejgóry ( dek. miłosławskiej), gdzie był proboszczem do śmierci. W kwietniu 1931 otrzymał tytuł honorowego kanonika Kapituły Metropolitalnej Gnieźnieńskiej.

 

                Znany przede wszystkim z pracy naukowej, należał też wcześniej do grona parafialnych księży społeczników. We Wronkach zwołał 10 VI 1900 zebranie założycielskie KTRP, przyjęto statut, wstąpiło 75 robotników, Kozierowskiego obrano prezesem. W związku z rozwijaną akcją przeciwko szerzącemu się hazardowi i pijaństwu K. Tegoż roku poparł tę akcję, wstępując do nowego powstałego w Poznaniu Towarzystwa Antyhazardowego. W 1903 roku opublikował swą pierwsza  krótką rozprawę o pierwotnych dziedzicach Ziemi Gosyńskiej.  Jako wikariusz gostyński założył tam dla młodzieży męskiej Towarzystwo św. Stanisława Kostki. W 1904 roku (13 listopada) na prośbę Tow. „Sokół” w Ostrzeszowie celebrował Mszę św. w intencji tej organizacji, podczas której ministranci występowali w strojach narodowych. Jego staraniem w listopadzie 1906 powstało w Siemianicach Pol.–Katol. Tow. Ludowe p. wezwaniem św. Idziego, liczące 150 członków. W okresie wielkiego strajku szkolnego skazany był w maju 1907 roku przez sąd pruski w Ostrowie na 200 marek grzywny z zamianą na 20 dni więzienia za nadużywanie ambony dla popierania strajkujących dzieci. W wyniku apelacji został w grudniu 1907 uniewinniony. Tegoż roku wszedł w skład Komitetu wyborczego w Kępnie, a podczas kampanii wyborczej w 1908 do sejmu pruskiego wybrano go elektorem ( tzw. wahlmanem), głosującym bezpośrednio na kandydatów polskich. W 1090 został wybrany do Komitetu TCL na pow. Kępiński. W Skórzewie założył w kwietniu 1918 Kółko Rolnicze, do którego wpisało się 47 gospodarzy, sam zaś został prezesem kółka.

W okresie powstania wielkopolskiego był z wyboru członkiem Rady Ludowej pow. Poznańskiego zachodniego i delegatem na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. W latach 1918/1919 brał udział w pracach przy uruchamianiu Uniwersytetu Poznańskiego (UP). Znajdował się w składzie działającej od 11 XI 1918 Komisji Organizacyjnej Uniwersytetu, jak również należał do trzy-osobowego zespołu ( wraz z J. Kostrzewskim i M. Sobeskim) organizującego Wydział Filozoficzny UP. Następnie też uczestniczył w procesje polonizacji nazw miejscowych w Wielkopolsce. Był bowiem już wówczas  znanym naukowcem onomastą i autorem kilku książek i artykułów oraz polemik, zamieszczanych przeważnie w „Dzienniku Poznańskim” i w „Rocznikach Towarzystwa Przyjaciół Nauk”. Już w 1911 miejscowy publicysta (A. Pnieynia) wymienił Kozierowskiego wśród księży ówczesnych zasłużonych dla kultury wielkopolskiej. Był też kuratorem  Archiwum Państwowego w Poznaniu. W 1920 habilitował się na Wydziale Filozoficznym UP z nauk pomocniczych historii, ze szczególnym uwzględnieniem topografii i onomastyki historycznej, prowadząc od 1921 z nauk pomocniczych historii. Był wicedyrektorem Instytutu Zachodnio- Słowiańskiego przy UP i zamieszczał swoje prace w czasopiśmie „Slavia Occidentalis”. W 1925 został wicedyrektorem Instytutu Bałtyckiego w Toruniu, od 1920 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie i od 1938 profesorem tytularnym UP. Był też członkiem Polskiego Tow. Heraldycznego, od 1937 jego wiceprezesem.

Od 1903 działał w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk. Pracował w komisjach Historycznej i w Geograficznej, w latach 1914- 1928 był redaktorem „Roczników PTPN”, w latach 1917-1923 przewodniczył Wydziałowi Historyczno-Literackiemu PTPN i w latach następnych był wiceprzewodniczącym Komisji Historycznej, ponadto był członkiem zarządu PTPN w latach 1923-39. Działalność jego w tym Towarzystwie wiązała się z jego wieloletnimi badaniami naukowymi. Przez całe życie penetrował archiwa wielkopolskie i pomorskie, a także wrocławskie, warszawskie, spisując pieczołowicie nazwy miejscowe i fizjograficzne, odwiedzał też w celach naukowych Sztokholm, Kopenhagę, Utrecht, Paryż, Tuluzę, Innsbruck, Kolonię, Wiedeń, Pragę, Lublanę i inne miasta europejskie. Rezultatem tych poszukiwań były liczne prace analityczne, o łącznej objętości  5000 stron druku. Do pierwszych jego dzieł należą  Badania nazw topograficznych dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej oraz Badania nazw topograficznych dzisiejszej archidiecezji poznańskiej, drukowane w „Rocznikach PTPN” z lat 1911-1916, a wydane osobno jako dwa tomy w 1916. Publikował też swoje prace historyczne jak Dzieje Gostynia w wiekach średnich (P.1913)i heraldyczne przedstawiające rody szlacheckie,  jak Ród Bylinów ( Lwów 1913) i inne. W latach 1921 i 1922 wyszły jego dalsze dwa tomy pt. Badania nazw topograficznych zachodniej i środkowej Wielkopolski  i jeszcze następne dwa tomy  takich badań dotyczących wschodniej Wielkopolski (P. 1926, 1928). W 1939 ukazały się Badania nazw topograficznych starej Wielkopolski. Po udokumentowaniu nazw wielkopolski opublikował swe badania dotyczące terenów zachodnio-lechickich, wydając Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny zachodniej (P. 1934-37), obejmujący Pomorze Zachodnie, Pomorze Zaodrzańskie i Rugię. Atlas został wznowiony w 1945 przez Instytut Zachodni w Poznaniu, zawiera on gruntowne udokumentowanie w tekście i  na mapach słowiańskiego zasiedlania terenów na zachód od Wielkopolski, aż po Łabę, podlegających wielowiekowej germanizacji.

Rozległą działalność naukową potrafił ksiądz S. Kozierowski godzić z pracą duszpasterską. W 1932 założył w Winnejgórze Parafialną AK, z  czterema kolumnami – stowarzyszeniami, wchodzącymi w jej skład. Okres okupacji przebył w Winnejgórze. Władze hitlerowskie wymusiły na nim (wg Enc. Kościelnej) współpracę w nadawaniu polskim miejscowościom nazw niemieckim.  W 1945 uczestniczył w komisji przy ministrze administracji publicznej do ustalaniu nazw miejscowości. Był jednym z organizatorów pierwszego w Polsce zjazdu onomastycznego, odbywającego się w Szczecinie 11 -14 marzec 1945 rok.

Zmarł w Winnejgórze 1 lutego 1949, pochowany został w Trzemesznie.

Opracował Hieronim Szatkowski, KSIĘŻA SPOŁECZNICY W WIELKOPOLSCE 1894-1919 SŁOWNIK BIOGRAFICZNY  I – O, Gniezno 2007, Prymasowskie Wydawnictwo Gaudentinum

 

 

  • Oceń ten artykuł
    (0 głosów)
  • Czytany 21966 razy
Powrót na górę

Najnowsze artykuły